عفاف و حجاب در سيرۀ حضرت زهرا (علیهاالسلام) پرتال علمی پژوهشی راه بهشت

پرتال علمی پژوهشی راه بهشت

پيوندها  پيوندها   مسابقات  مسابقات   اخبار  اخبار   معرفي کتاب  معرفي کتاب   معرفي نرم افزار  معرفي نرم افزار   ثبت نرم افزار  ثبت نرم افزار   محصولات  محصولات   تلفن همراه  تلفن همراه   صوت و فيلم  صوت و فيلم   نگارخانه  نگارخانه   پرسمان   پرسمان   احاديث  احاديث   داستان  داستان   احکام  احکام   مقالات  مقالات  

  صفحه اول
  پيامک
   ويژه نامه ››
   گفتگو و تحليل ››
   گلبانگ اذان
   بازي آنلاين
   تماس با ما
   درباره ما
   جستجو
   بايگاني









     شمسی

               

  مسیر جاری : مقالات  عفاف و حجاب  حجاب در روايات
عفاف و حجاب در سيرۀ حضرت زهرا (علیهاالسلام)

صحبت کردن زنان با نامحرم بايد عفيفانه و به دور از نرمش و نازک کردن صدا باشد و از هرگونه سخنان غيرضروري و بيهوده پرهيز شود. در نگاه به نامحرم، زنان همانند مردان از چشم­چراني منع شده­اند و بايد از نگاه بد و هوس آلود چشم پوشي کنند ...


نویسنده : فاطمه فرهادیان
چکيده
موضوع مورد بحث، عفاف در رفتار در حيطه­ي حجاب و پوشش است. عفت، به معني پارسايي و آن حالت نفساني است که انسان را از غلبه­ي شهوت باز دارد. قرآن به چند رفتار عفيفانه، از جمله رعايت عفت در گفتار، نگاه، شهوت، پوشش و عفت در کردار - به­ويژه در زنان - اشاره مي­کند و تاکيد مي­فرمايد: صحبت کردن زنان با نامحرم بايد عفيفانه و به دور از نرمش و نازک کردن صدا باشد و از هرگونه سخنان غيرضروري و بيهوده پرهيز شود. در نگاه به نامحرم، زنان همانند مردان از چشم­چراني منع شده­اند و بايد از نگاه بد و هوس­آلود چشم­پوشي کنند؛ چرا که ديده به منزله­ي دروازه­ي دل است و اگر کنترل نشود، در کشاندن آن به سمت گناه نقش زيادي دارد. قرآن زنان را مکلف مي­کند جاذبه­ها و زينت­هاي ظاهري و باطني خود را آشکار نکنند، مگر آن چه نمايان است. آن­ها بايد پوششي مناسب که تمام گردن و سينه و اندام­ها و زينت­هاي پنهان آن­ها را مستور کند داشته باشند که موجب تهيیج شهوت مردان و در نتیجه آزار و اذيت خود توسط افراد بيماردل نشود. کردار و راه رفتن آن­ها نيز بايد به دور از جلوه، خودنمايي و جلب توجه باشد. در نظام مقدس اسلام، اين امور کاملاً حکيمانه و به مصلحت زن و اجتماع وضع گرديده است. با دقت در سیره­ی حضرت زهرا(سلام الله علیها)، آن اسوه­ی به تمام معنا، در می­یابیم که ایشان آیینه­ی تمام­نمای حجاب و عفاف اسلامی است. زنان با الگوگیری از آن حضرت در رعايت حجاب و عفاف و پوشش کامل و داشتن رفتاري به دور از خودآرايي و خودنمايي، مي­توانند آرامش و آسايش و امنيت خود، خانواده و جامعه را به ارمغان بياورند و از گسيختگي بنيان خانواده جلوگيري کنند و مانع بسياري از فتنه­ها که ريشه در عدم رعايت و حفظ حريم عفاف دارد، گردند.
 
عفاف و حجاب در سیره­ی حضرت زهرا(سلام الله علیها)
دين مبين اسلام، به­عنوان آيين جامع و کامل خداوند متعال، در حمايت از شخصيت انساني و معنوي زن در جهت حفظ عفّت عمومي، دستورهاي حکيمانه­اي مبتني بر لزوم رعايت عفّت و حيا در ابعاد گوناگون صادر نموده است. «البته عفاف مخصوص زنان نيست و مردان نيز بايد عفيف باشند وليکن چون مردان به دليل داشتن قدرت جسماني و برتري جسماني اين توانايي را دارند که به زن ظلم کنند و برخلاف ميل او رفتار نمايند، از اين رو اسلام بر روي عفّت زن تاکيد بيشتري نموده است».1
قرآن يکي از ويژگي­هاي مؤمنان راستين را، عفاف و پاک­دامني مي­داند و مي­فرمايد: «وَالّذينَ هُم لِفُروجِهِم حافِظونَ؛ آنان [مومنان] کساني هستند که دامان خويش را از بي­عفتي حفظ مي­کنند».2
در فضيلت عفاف روايات بسياري آمده از جمله:
«افضل العباده العفاف؛ برترين عبادت، عفت است.»3
«العفّه رأس کلّ خير؛ عفت در رأس همه­ي خوبي­ها است.»4
«العفّه افضل الفتوّه؛ عفت برترين جوان­مردي است.»5
«العفّه افضل شيمه؛ عفّت برترين خصلت است.»6
«العفاف يصون النفس و ينزّهها عن الدنايا؛ عفت، نفس را مصون و آن را از پستي دور نگه مي­دارد.7
«العفاف زهاده؛ عفت پارسايي است».8
با دقت در آيات و روايات درمي­يابيم عفّت به معني مناعت و آن حالت نفساني است که [انسان را] از غلبه­ي شهوت باز دارد؛9 و همچنين به معني پارسايي و پرهيزکاري و بازداشتن از حرام است.10
به طور کلي، عفت را مي­توان يک صفت انساني و ملکه­ي نفساني و زينت باطني دانست که موجب مي­شود تمام اعمال و حرکات و گفتار و پوشش انسان، عفيفانه و فاقد رذيلت­هاي شهواني و هوس­مآبانه باشد.11
عفاف از يک سو به­عنوان يک مسئله­ي اصلي و بنيادين و فراتر از حجاب و پوشش مطرح است و از سوي ديگر، رابطه­ي تنگاتنگي با آن دارد؛ چرا که به­عنوان يک خصلت و ارزش اختياري، پوشش را به ارمغان مي­آورد و به طور کلي، مي­توان حجاب را ميوه و ثمره­ي عفاف دانست.
گفتني است شرم، حيا و اشتياق به عفاف و پاک­دامني، يک تدبير نهفته در خلقت و فطرت زن است که او را وادار مي­سازد به طور ناخودآگاه، خود را از چشم نامحرم بپوشاند. به عبارت ديگر، گرايش زن به حفظ عفّت خويش، از احساس فطري و الهام غريزي وي نشأت مي­گيرد.
حضرت زهراي اطهر(سلام الله علیها) بانوي بزرگواري که مظهر کمالات الهي و برترين اسوه­ي انسان­ها به­ويژه زنان هستند، از نظر عفاف و حجاب الگوي بي­نظيري هستند. با دقت در سيره و زندگاني آن حضرت به اوج عظمت ايشان مي توان پي برد.
در این راستا، به طور کلی جلوه­هاي عفاف و حجاب در سیره­ی حضرت زهرا(سلام الله علیها) را در چند محور مورد بررسی قرار می­دهیم:
 
1. حضرت زهرا (سلام الله علیها) و عفاف در گفتار
در آيه­ي 32 سوره­ي احزاب، درباره­ي وظايف زنان در لزوم رعايت عفاف در سخن گفتن با مردان نامحرم آمده است: «فَلا تَخضَعنَ بِالقَولِ فَيَطمَعَ الذي في قَلبِه مَرَضٌ وَ قُلنَ قَولاً مَعروفاً؛ پس به گونه­اي هوس­انگيز سخن نگوييد که بيماردلان در شما طمع کنند و سخن شايسته بگوييد.»
خضوع در اين جا به معناي اين است که زنان در برابر مردان آهنگ سخن­ گفتن را نازک و لطيف نکنند تا مردان بيماردل را دچار ريبه و خيال­هاي شيطاني کنند و شهوت آن­ها را برانگيزانند. منظور از بيماري دل، نداشتن نيروي ايمان است؛ آن نيرويي که آدمي را از ميل به سوي شهوت باز مي­دارد.
و «قولاً معروفا» يعني سخن معمولي و مستقيمي بگويند که به دور از کرشمه و ناز باشد و شرع و عرف اسلامي آن را پسنديده دارد.12
اين آيه اشاره به کيفيت و محتواي13 سخن­گفتن و حرمت صحبت کردن با ناز و عشوه دارد و صحبت کردن با نامحرم بايد عفيفانه و به­دور از نرمش و خضوع و خودنمايي باشد. همچنين بر اجتناب از هرگونه سخنان بيهوده و غيرضروري و شهوت­انگيز تأکيد دارد و متذکر مي­گردد در صورت عدم رعايت اين امر ممکن است در اثر نمايش جاذبه­هاي زنانه و سخنان هوس­آلود، افرادي که از سلامت روحي و رواني و اعتدال نفساني - که در اثر ضعف يا فقدان ايمان است - برخوردار نباشند به فکر گناه و فحشا بيفتند و امنيت جامعه را به خطر بيندازند. نقل است که هرگاه کسی به در خانه­ی حضرت زهرا(سلام الله علیها) می­آمدند حضرت برای پاسخ به فرد پشت در، دستان مبارک خود را در دهان قرار می­دادند تا با تغیر لحن صدای خویش فرد را از لغزش گناه دور کنند. همچنین روایت شده حضرت در هنگام سخن­رانی کوبنده­ی خویش در مسجد، لحن صدای خویش را به حالت بم تغییر داده­ بودند و این گونه در گفتار عفت پیشه می­کردند.
 
2. حضرت زهرا (سلام الله علیها) و عفاف در نگاه
در آيه­ي 31 سوره­ي نور که به سوره­ي عفت و پاک­دامني و حجاب معروف است14، به چندين رفتار عفيفانه اشاره مي­شود که يکي از آن­ها وجوب حفظ و کنترل ديده و نگاه است: «وَ قُل لِلمؤمناتِ يَغضُضنَ مِن أبصارِهِنَّ؛ به زنان مؤمن بگو چشم­هاي خود را (از نگاه هوس­آلود) فرو گيرند.»15 همچنين در آيه­ي ديگري مي­فرمايد: «قُل لِلمؤمنينَ يَغُضّوا مِن أبصارِهِم؛ به مردان مؤمن بگو از بعضي نگاه­هاي خود (نگاه­هاي غيرمجاز) چشم­پوشي کنند».16 در شأن نزول اين آيات آمده: جواني در بين راه، زني را مي­بيند و به او چشم مي­دوزد و به دنبال او به راه مي­افتد. طوري غرق نگاه بوده که صورتش به ديوار برخورد مي­کند و مجروح مي­شود، نزد رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) مي­رود و ماجراي خود را نقل مي­کند و اين آيه نازل مي­گردد.17
«يغضض» از ماده­ي «غضّ» به معناي کاهش و کم­کردن نگاه است18 و منظور، چشم­پوشي از نگاه حرام و غيرضروري و شهوت­آلود است. در لزوم عفّت و پاک­دامني و ترک نگاه حرام، بين زن و مرد، فرقي نيست.19 بدين ترتيب همان گونه که چشم­چراني بر مردان حرام است، بر زنان نيز حرام است.20 حضرت رسول(صلی الله علیه و آله وسلم) مي­فرمايد: «از نگاه­هاي زيادي بپرهيزيد؛ زيرا تخم هوس مي­پراکند و غفلت مي­زايد».21
همچنين حضرت عيسي(علیه السلام) مي­فرمايد:
«از نگاه به نامحرم بپرهيزيد که بذر شهوت را بر دل مي­نشاند و همين براي دچار شدن انسان به فتنه کافي است».22
از اين رو، کنترل چشم مي­تواند از مهم­ترين و اساسي­ترين اصول عفاف باشد که بايد در مرتبه­ي اولي رعايت گردد؛ چرا که چشم دروازه­ي قلب و روح است و «هر چه ديده بيند دل کند ياد.»
امام علي(علیه السلام) مي­فرمايد: «العين رائد القلب؛ چشم، دل را به دنبال خود مي­کشد».23
بدين ترتيب، کمترين کوتاهي در چشم­پوشي از نگاه به نامحرم، تيري مسموم از سوي شيطان است.24 قلب، عقل انسان را نشانه گرفته و دل و فکر را مشغول و به دنبال آن، غريزه را مشتعل مي­کند و از آن پس فتنه­ها به دنبال مي­آورد که گاه جبران­ناپذير است.
به گفته­ي شاعر:
اين نظر از دور چون تير است و سم *** عشقت افزون مي­شود صبر تو کم
کسي که عفّت چشم پيشه کند و نگاه حرام را دنبال نکند، فکرش فراغت و دلش آرامش مي­يابد25 و اوصافش نيکو گشته26، در نتيجه، خداوند، شيريني ايمان و عبادت را به او مي چشاند27 و به­ازاي فروبستن چشم از حرام، قدرت مشاهده­ي شگفتي­هاي عالم و عظمت الهي را مي­يابد.28
حضرت زهرا(سلام الله علیها) همان کسي است که زن نيکو و شايسته را زني مي­داند که مردي را نبيند و مردي او را نبيند.29
خشنودي حضرت فاطمه(سلام الله علیها) از محول شدن انجام کارهاي خانه و معاف شدن از کار در بيرون منزل (در تقسيم کار توسط حضرت رسول(صلی الله علیه و آله وسلم) 30) به اوج عفت و حياي ايشان در خودداري از اختلاط با مردان و محفوظ ماندن از نامحرمان اشاره دارد.
روایت است که رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) در زمينه­ي تقسيم کار اين گونه داوري کردند: فاطمه(سلام الله علیها) را مأمور به انجام امور داخل خانه نمود و علي(علیه السلام) را نيز به امور خارج از خانه مامور ساخت. دختر پيامبر از اين تقسيم کار فوق­العاده خوش­حال شد و چنين اظهار داشت: «جز خداوند نمي­داند که من از چنين تقسيمی چه قدر خوش­حال شدم زيرا پدرم رسول خدا مرا از گريبان­گير شدن با مردان معاف داشته است.»31
 
3. حضرت زهرا (سلام الله علیها) و عفت در پوشش
مسئله­ي حجاب و پوشش زن و مستور نمودن زينت­هاي ظاهري و باطني وي، اهميت بسياري دارد. خداوند حکيم به دنبال آيه­ي مذکور و در چند جاي ديگر قرآن، به اين موضوع با تعابير مختلف اشاره کرده و زنان را از هتک حرمت خود با بدحجابي و بي­حجابي و خودآرايي و خودنمايي در برابر نامحرم نهي فرموده است.
در «وَ لايُبدينَ زينَتَهُنَّ إلّا ما ظَهَرَ مِنها»32 زنان را مکلف مي­کند که نبايد جاذبه­ها و زينت­هاي ـ ظاهري و باطني ـ خود را آشکار سازند، مگر آن مقدار که طبيعتاً نمايان است.
کلمه­ي «ابداء» به معناي اظهار و آشکار کردن است. اما آن چه از زينت­هاي ظاهري، پوشاندنش استثناء شده، صورت و دو دست است.33 بنابراين، مقتضاي آيه، نهي از خودنمايي و آشکار نمودن زينت­هاي شهوت­انگيز و جلوه­نمايي اندام­هاي نهان زنان است. در «وَ ليَضرِبنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلي جُيوبِهِنَّ» توصيه مي­فرمايد: «زنان بايد سرپوش­ها و روسري­هاي خود را بر گردن انداخته و حايل قرار دهند (تا علاوه بر سر، گردن و سينه­ي آن­ها نيز پوشيده شود).»34
«خُمُر» جمع خمار، به معناي جامه و پوششي است که زنان سر و موي خود را با آن مي­پوشانند. و «جيوب» جمع جيب، به معناي گريبان و سينه است.35
بنابر نقل تواريخ، رسم بر اين بود که زنان عرب معمولاً لباس­هايي مي­پوشيدند که يقه­ي پيراهن و گريبان­هاي­شان باز بود و دور گردن و سينه را نمي­پوشانيد. روسري­ را هم از پشت سر مي­انداختند (همان طوري که هم­اکنون بين مردان عرب متداول است) به طوري که گوش­، بناگوش­، گوشواره­ و جلوي سينه و گردن آن­ها نمايان مي­گشت.
لذا اين آيه نازل شد که بايد پوشش­ها و روسري­ها، از دو طرف، روي سينه و گريبان افکنده شود تا قسمت­هاي ياد شده، پوشيده گردد. به تعبير «ابن عباس»، صحابي پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم)، تفسير آيه اين گونه است: «تغطي شعرها و صدرها و ترائبها و سوالفها؛ يعني زن بايد مو و سينه و دور گردن و زيرگلوي خود را بپوشاند».36 اين آيه، با اشاره به کيفيت پوشش و حجاب زنان، روشن مي­سازد که آنان بايد تمام اندام و سر و سينه و گردن و موهاي خود را در برابر نامحرم بپوشانند و در پوشاندن خويش نهايت عفاف را رعايت کنند.
از آن چه گفته شد، روشن مي­گردد که منظور از «جلباب»، پوششي وسيع تر از خمار است که همان چادر و حداقل­، شبيه چادر ـ مقنعه­ي بلند و چادر کوتاه ـ است.
بنابراين، حجاب برتر، حجابي است که تمام اندام زن و جاذبه­هاي بدن وي، به جز گردي صورت و دو دست را مستور سازد. شايد بتوان چادر را کامل­ترین پوشش - که تمام اين خصوصيات را شامل شود – در این زمینه دانست. اين پوشش در نظر اسلام به دلیل مصلحت­هايي در نظر گرفته شده که به سود زنان است. بر اين اساس، عفاف و پوشش کامل و حجاب عفيفانه­ی زن مؤمن، تجسم حرمت و احترام و بهترين سلاح اوست تا افراد بوالهوس و مريض به فکر تعرض و اذيت نيفتند و هرگز کسي به خود اجازه­ي فکر باطل ندهد. پس حجاب و پوشش ديني محدوديت و بند و حصار نيست، بلکه موجب مصونيت و حرمت زن است.
شرم و حيا و عفت حضرت زهرا(سلام الله علیها) نیز به قدري بوده که حتي در حضور مرد نابينا خود را محفوظ داشت.37
اميرالمومنين علي(علیه السلام) مي­فرمايد: «روزي حضرت زهرا(سلام الله علیها) در محضر رسول خدا نشسته بود که مرد نابينايي اجازه­ي ورود خواست. پيامبر مشاهده فرمود که حضرت زهرا(سلام الله علیها) برخاست فرمود: «دخترم اين مرد نابيناست.» پاسخ داد: «ان لم يکن يراني فاني اراه و هو يشم الريح؛ اگر او من را نمي­بيند، من او را مي­نگرم [اگر چه او نمي­بيند اما] بوي [عطر] مرا استشمام مي­کند!» رسول خدا پس از شنيدن سخنان دخترش فرمود: «شهادت مي­دهم که تو پاره­ي تن من هستي».38
آن تجسم حيا و عفت، تا ضرورتي نبود، به ميان جامعه نمي­آمدند اما در مواقع حساس و ضروري، در اجتماع حضور مي­يافتند و در مسائل سياسي و اجتماعي شرکت مي­کردند؛ به­ويژه در مسئله­ي ولايت اميرالمؤمنين(علیه السلام) و به يغما رفتن فدک، در مجامع عمومي به مناظره مي­نشستند و از حق خويش دفاع مي­کردند و در عين حال هرگز از پرده­ی عفاف و حجاب بيرون نمي­رفتند.
در اين رابطه نقل مي­کنند هنگامي که براي حضرت ثابت شد فدک غصب گرديده، با لباس­هاي بلندي که تمام بدن ايشان را پوشانده بود، وارد مسجد شدند و در جايگاهي قرار گرفتند که پرده­اي بين زنان و مردان حايل بود و مردان، حضرت را نمي­ديدند.39
اين نشان مي­دهد حضرت حتي در ميدان مبارزه نيز به عفاف و حجاب اسلامي بسيار مقيد بوده­اند. آن حضرت، به حدي به امر حجاب و عفت اهميت مي­دادند که حتي در بستر مرگ از کيفيت حمل جنازه­ي خود نگران بودند و به پوشيده بودن و محفوظ بودن بدن خويش از ديد نامحرم در هنگام حمل جنازه سفارش کردند.40
روزی حضرت زهرا(سلام الله علیها) در بستر بيماري به «أسماء بنت عميس» فرمود: «من بسيار زشت مي­دانم که جنازه­ي زن را پس از مرگ، بر روي تابوت سر باز گذاشته، بر روي آن پارچه­اي مي­افکنند، [طوری] که حجم بدن مشخص مي­گردد. مرا بر روي تابوت آن چناني مگذار و بدن مرا بپوشان که خدا تو را از آتش جهنم بازدارد».41
چنين بانوي باعظمت و بي­نظيري را به­حق مي­توان باشخصيت­ترين، اجتماعي­ترين و در عين حال عفيف­ترين انسانی بدانیم که بايد سرمشق خويش در تمام راه و رسم زندگي قرار دهیم.
 
4. حضرت زهرا (سلام الله علیها) و عفت درکردار
حضرت زهرا(سلام الله علیها) در طول مدت شوهرداری خود، هیچ­گاه حریم حضرت علی(علیه السلام) را نادیده نگرفت و در مورد شخصیت آن بزرگوار کوتاهی نکرد42 تا جایی که امیرالمؤمنین(علیه السلام) در این باره می­فرمایند: «سوگند به خدا زندگی با صفای من و فاطمه، طوری بود که نه من او را به خشم آوردم و نه او مرا به خشم آورد و نافرمانی کرد، حتی غصه­های دیگرم با حضور او و تماشای جمالش برطرف می­گردید.»43
همچنين قرآن در مورد کساني که امکان براي ازدواج نمي­يابند مي­فرمايد: «وَ لَيستَعفِف الّذينَ لايَجِدونَ نِکاحاً حَتّي يُغنيَهُمَ اللهُ مَن فَضلِهِ؛44و کساني که وسيله­ي نکاح ندارند، به عفت سر کنند تا خدا از کرم خويش از اين بابت بي­نيازشان کند».45 دراين باره حضرت رسول(صلی الله علیه و آله وسلم) مي­فرمايد: «هرکه پاک­دامني و مناعت جويد، خداوند او را پاک­دامن و بامناعت گرداند و هرکه بي­نيازي طلبد، خداوند بي­نيازش گرداند».46 بنابراين، قدرت نيافتن براي ازدواج و دست­رسي نداشتن به همسر، مجوزي براي گناه کردن و فراهم کردن آن از راه نامشروع نيست بلکه صبر و عفت لازم است تا خداوند نيز از فضل خود بي­نيازشان گرداند».47
وظيفه­ي ديگر زنان، پرهيز از اعمال و رفتارهاي جلب توجه­کننده و غيرعفيفانه است:
«و لا يَضرِبنَ بِأرجُلِهِنَّ ليُعلَمَ ما يُخفينَ مِن زينَتِهِنَّ؛ هنگام راه رفتن پاهاي خود را به زمين نزنند تا زينت­هاي پنهان­شان دانسته شود48 و صداي زيورآلات­شان از قبيل خلخال و دست­بند و گوشواره به صدا در نيايد».49
پس هرگونه راه رفتني که موجب آشکارشدن زيورهاي مخفي زن شود از نظر اسلام ممنوع است.50 زنان بايد در رعايت عفاف و پرهيز از امور جلب توجه­کننده دقت لازم را بنمايند. نباید اعمال و رفتار بانوان در استفاده­ از وسايل زينتي و استعمال عطر و بوي خوش به گونه­اي باشد که باعث جلب توجه نامحرم و عامل انحراف فکرها و تباهي دل­ها گردد.
خداوند در آيه­ي ديگري که مربوط به حرمت خودآرايي و خودنمايي است و اين عمل زشت را جاهلانه و همچون جاهليت قديم قبل از اسلام مي­شمارد، مي­فرمايد: «و قَرنَ في بُيوتِکُنَّ وَ لا تَبَرَّجنَ تَبَرٌجَ الجاهليّهِ الأُولي؛ و...[اي همسران پيامبر] در خانه­هاي خود بمانيد و همچون دوران جاهليت نخستين [در ميان مردم] ظاهر نشويد و...».51
«تبرّج» به معناي ظاهر شدن در برابر مردم است؛ همان طور که برج قلعه در برابر ديدگان مردم ظاهر است. مقصود از «جاهليت اولي» جاهليت قبل از پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) است که در آن عصر، وضعيت پوشش زنان، عفيفانه نبوده است.
آيه خطاب به زنان پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) است، اما طبق نظر مفسرين عموميت دارد و شامل همه­ي زنان مي­شود.
براساس اين آيه، خودآرايي و خودنمايي زنان ـ که ويژگي فطري و مشترک ميان زنان است ـ در برابر نامحرم، عمل جاهلانه­اي است که زنان عصر جاهليت به آن گرفتار بودند و زنان مسلمان نبايد زير بار چنين ننگي بروند، بلکه بايد اين غريزه­ي طبيعي را در پرتو ايمان و عفت، کنترل و تعديل و در جهت مثبت آن (در برابر شوهر) به کار گيرند. آن چه از مفاد آيه در مورد جاهليت نخستين آمده، نشان از آن دارد که جاهليت ديگري همانند جاهليت قبل از اسلام در پيش است که شايد بتوان آن را با عصر و زمان حاضر منطبق دانست. در تفسير «قمي» روايتي از امام صادق(علیه السلام) آمده که بعد از جاهليت اول، جاهليت ديگري نيز خواهد آمد52 که حاکي از همين جاهليت مدرن عصر جديد است که مع ألاسف مظاهر آن را در جوامع اسلامي نيز مي­توان ديد. از اين رو، زنان بايد از هرگونه رفتار جلوه­گرانه و تحريک­کننده پرهيز کنند و با تأسي از آيه­ي «تَمشي عَلَي استِحياءٍ»53 که شيوه­ي راه رفتن زنان اسلام را ترسيم مي­کند و با اقتدا کردن به بانوي دو عالم فاطمه­ي زهرا(سلام الله علیها)، به شيوه­ي آن حضرت عمل نمايند.
به طور يقين، با رعايت عفاف و حجاب، آثار و برکاتي از جمله بالا رفتن ارزش و احترام زن، آرامش رواني، پاي­بندي به خانواده و استحکام اجتماع به بار مي­نشيند.
در اين راستا، بايد با نهادينه کردن فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه، در جهت اعتلاي آن تلاش نمود و کوشش کرد کساني که از اين امر غافل گشته­اند، گم شده­ي فطرت خويش را به دست آورند و جان خموش و شخصيت منکوب خويش را بيدار و زنده گردانند و هويت و اصل خويش را باز يابند.
 
پى نوشت ها:
1. بانکي پورفرد، اميرحسين، تدوين آيينه­ی زن، مجموعه موضوعي سخنان مقام معظم رهبري، ص223
2. مومنون /5.
3. محمدي ري­شهري، محمد، ميزان الحکمه، ج8، ح13116.
4. همان، ح13120.
5. همان، ح13121.
6. همان، ح13122.
7. همان، ح13123.
8. همان، ح13124.
9. قرشي، سيدعلي­اکبر، قاموس قرآن، ج5، ص19.
10. سياح، احمد، مترجم فرهنگ بزرگ جامع نوين (ترجمه المنجد)، ج2، ص1305.
11. کوهي، محمدرضا، آسيب­شناسي شخصيت زن، ص293.
12. طباطبايي، محمدحسين، تفسير الميزان، ج16، ص461.
13. جوادي آملي، عبدالله، زن در آيينه­ی جلال و جمال، ص436.
14. مکارم شيرازي، ناصر، برگزيده­ی تفسير نمونه، ج3، ص289.
15. نور، آیه­ی31.
16. نور، آیه­ی 30.
17. قرائتي، محسن، تفسير نور، ج8، ص173.
18. قاموس قرآن، همان، ج5، ص105.
19. تفسير نور، همان، ص176.
20. تفسير نمونه، همان
21. ميزان الحکمه همان، ج13، ح20245.
22. تفسير نور، همان، ص174.
23. تفسير نور، همان، ص174
24. «انظره سهم مسموم من سهام ابليس» [ميزان الحکمه، همان، ج13، ح20285]
25. امام علي(علیه السلام) «من غضّ طرفه أرواح قلبه» کسي که چشم خود را پايين اندازد دلش را آسوده گرداند [ميزان الحکمه، همان، ح20261]
26. امام علي(علیه السلام) «من عفت أطرافه حسن أوصافه» هر که نگاه­هايش پاک باشد، اوصافش نيکو شود. [ميزان الحکمه، همان، ح20261
27. رسول اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم): «النّظر سهم مسموم من سهام ابليس، فمن ترکها خوفاً من الله أعطاء الله ايماناً يجد حلاوته في قلبه؛ نگاه کردن يکي از تيرهاي زهرآلود ابليس است. پس هر که از ترس خدا چشم خود را (از نامحرم) فرو بندد خداوند به او ايماني عطا فرمايد که حلاوت آن را در دلش بيابد. [ميزان الحکمه، همان، ح6323]
28. رسول اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم): «غضّوا اَبصارکم ترون العجائب؛ چشمان خود را (از حرام) فرو بنديد تا شگفتي­ها ببينيد [ميزان الحکمه، ح 20262]
29.  أن لا يرين الرجال و لا يراهن الرجال  [بحار الانوار، ج103، ص238]
30. وسائل الشيعه، ج14، ص123. 
31. وسائل الشيعه، ج14، ص123.
32. نور /31
33. تفسير الميزان، همان، ج15، ص156
34. نور/31
35. قاموس قرآن، همان، ج1 و 2، ص 299.
36. مطهري مرتضي، مسئله­ي حجاب، ص139. 
37. بحار الانوار، ج43، ص91.
38. بحار الانوار، ج43، ص91.
39. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، ج16، ص211 و 249
40. کشف الغمه، ج2، ص67
41. کشف الغمه، ج2، ص67
42. بابازاده، علی­اکبر، تحلیل سیره­ی فاطمه الزهرا، ص151
43. بحار الانوار، ج43، ص134.
44. نور، آیه­ی33.
45. تفسیر الميزان، همان، ص152.
46. «و من يستعفف يعفه الله، و من يستغن يغنه الله؛ هر که پاک­دامني و مناعت جويد، خداوند او را پاک­دامن و با مناعت گرداند و هر که بي نيازي طلبد خداوند بي نيازش گرداند.»[ميزان الحکمه، ج8، ح13139]
47. تفسير نور، همان، ج8، ص181،  با اندکي تغيير در عبارت
48. نور /31.
49. تفسير الميزان، ص187، ذيل آيه
50. نور /177.
51. احزاب /33.
52. تفسير الميزان، ج16، ص437، به نقل: تفسير قمي، ج2، ص193.
53. قصص /25.
 
برگرفته از : ماهنامه پیام زن، شماره 236
منبع : daftarmags.ir
 

شماره مطلب :85276       تاریخ انتشار: 21/4/1393      تعداد بازدید:  273 مرتبه

چاپ متن


نظرات کاربران :

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پرتال تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.

 - نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
 - نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
 - نظراتی که شامل سئوال شرعی یا نتایج مسابقات باشد منتشر نخواهد شد. ( از فرم تماس با ما استفاده فرمایید)
 - نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.
 - متن نظر شما می بایست حداکثر 700 کاراکتر باشد.

 
نام و نام خانوادگی : *
متن نظر : *  
کارکتر تايپ شده :  
       

پرتال اداری ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر شهرستان اصفهان

پرتال علمی پژوهشی راه بهشت

طراحی سايت : اصفهان هاست

کليه حقوق اين سايت برای ستاد احياء امر به معروف و نهي از منکر شهرستان اصفهان محفوظ است